Qauyimadjutinga

Nunavunmi Nunangannut (NSA) ilaliutiyuq angiyuq ukunannga Nunanga Nunavunmi. Ilaliutigiyaa nayugaq amigaitqiamik 1.9 milliat kilamiitamik ungahiktilaangamik, uuminngalu tariuqmi ukunannga Ukiuqtaqtumi Archipelago unalu 12-mile tariuqmi qanittuq Nunavunmut. Unalu, 43 pusantnguyuq Kaanataup tariunga hinaa takunnaqtu iluani NSA – 104,000 atauttimit 243,000 kilamiitamik ungahiktilikmik.

Inuit tariuqmiutauyut, ihumagiullu akhuurutauyut ilanganik avatinganik nunagiyaanik havakhutiklu qangaraaluknitanik hulilukaarutinginnik. Amihut huradjat angunahuaqtauvaktait Inuknit, ihariagiyangit pihimagiami nakuuyumik huradjat amihuangit niqiqariamiknik niqainnaqnik pitquhingillu. Apqutainmat Nunavunmut aadlamut qablunaat nunangannulluuniit Kaanatami, nunallaangit Nunavunmi urhuqyuaqtitauvaktut, niqingit aadlalu ihariagiyanginnik atauhiqmi ukiumi umiakkut qablunaat nunagiyanganit Kaanatami. Aullaariami nunallaanit aullaaliqpaktut qayakkut auyami, sikiitukkulluuniit qinmikkulluuniit taimaa tariuq qiqumakpat. Nunaa, tariunga hikungalu Nunavunmi piliuqtuq atauhiqmik atuqtakhaq hulilukaarutikhaq taimaa Nunavummiut (inungit Nunavunmit) quviagiyaa qiniqhimmaaqtaallu, ilihaidjutikhaq, inuknut maniliurniqmullu atuqtakhangit.

Nunavuutim tariuqmi tunivaktait akhuurutauyut nayugakhangit aadlatqiiktunut huradjat, ukunatitut qilalukkat, aiviit, iqalut, ikaaqtut tingmiat, hunavaluitlu, amigaittut ihariagiyait talvunga akhuurutauyunut aturninngit uumayut aturninnganut. Taimaa amigaittut hapkuat tariuqmi huradjat akhuurutauyut inuknut angunahuaqninnganut, maniliurninnganullu iqalukhiurniq ittut Nunavunmi nataarnat, Kalaakliit Iqalungit (Nataarnat), Iqalukpiit Ukiuqtaqtumilu Kinguit. Hapuat iqalukhiuqniit piyut angikliyuumiqtumik akhuurutauyuq havaan Nunavuutim maniliurninnganut.

Humaangittuq atayutigilluaqtaa Nunavummiutat tariuqmut tariuqmi avatinga nunavuutim akhuuqtauyuq hinaa akhuurninngalu Kaanatamiutanut atanniqtuitjutiqarniq, Nunavut akhuraaluk mikitqiamik tariuqmi aulapkaitjutikhanik aadlanit Kaanatamiutani nunanganit. Nunavut tadja piqangittut itinnaktumik tariuqmi tulakvikhaq 26nguyuni nunallaanginni atauhiinaqmiklu mikkaq qayanut tulakvikhanga Pangniqtuumi. Akiliutiit tulakvikmut piyut aulapkaitjutikhanik akhuraaluk ihariagiyauyuq taimaa pipkaiditmi Nunavut ungahiktittautinaittumik Kaanatamit ihariagiyauyuqlu hakugiktillugu tunngavinga iqalukhiurninnganut, mikkalluat qayaqaqtunulluaq kihimi.